Walidacja i przegląd bezpieczeństwa to dwa różne badania
Te pojęcia często się myli, a każde z nich odpowiada na inne pytanie.
Walidacja sprawdza, czy spawarka robi to, co pokazuje. Mierzymy, czy prąd, napięcie i prędkość podawania drutu zgadzają się z nastawami i czy urządzenie utrzymuje je powtarzalnie. Opisuje ją norma PN-EN IEC 60974-14, która zastąpiła dawną EN 50504.
Przegląd bezpieczeństwa, czyli kontrola okresowa, sprawdza, czy spawarka jest bezpieczna dla operatora. Mierzy się przewód ochronny, izolację, prądy upływu i napięcie biegu jałowego. Opisuje go norma PN-EN IEC 60974-4, której nowe wydanie ukazało się w lipcu 2026 roku.
Jedno badanie nie zastępuje drugiego. Spawarka może być w pełni bezpieczna elektrycznie, a mimo to podawać inny prąd niż na wyświetlaczu. Bywa też odwrotnie.
Jest jeszcze trzecie pojęcie: wzorcowanie. Dotyczy ono przyrządu, którym mierzymy, a nie spawarki. Dlatego razem z protokołem walidacji dostajesz świadectwo wzorcowania naszego przyrządu. Bez niego wyniki pomiarów trudno obronić przed audytorem.
Kto potrzebuje walidacji
- Firmy z certyfikatem EN 1090 (konstrukcje stalowe) albo z systemem jakości spawania ISO 3834. Te systemy wymagają, żeby sprzęt, którym ustawia się parametry z instrukcji spawania (WPS), był regularnie sprawdzany. Audytor zapyta o protokoły na pewno.
- Zakłady, od których wymaga tego odbiorca, np. w umowie albo w warunkach dostaw.
- Warsztaty bez certyfikatów. Tu walidacja nie jest obowiązkowa. Przydaje się jednak, gdy spoiny zaczynają wychodzić inaczej niż wcześniej i chcesz szybko sprawdzić, czy winne jest urządzenie.
Przy spawaniu elektrodą otuloną (MMA) wymagania są zwykle łagodniejsze i walidacja często nie jest potrzebna. Przegląd bezpieczeństwa dotyczy jednak każdego urządzenia, niezależnie od metody.
Jak często walidować
W większości zakładów przyjmuje się raz w roku, jeśli system jakości nie mówi inaczej. Gdy wymagana jest wyższa dokładność (tzw. klasa precyzyjna), producenci sprzętu pomiarowego zalecają sprawdzanie dwa razy w roku. Ostatecznie termin wynika z Twojego systemu jakości i wymagań klientów.
Poza terminem warto sprawdzić urządzenie:
- po naprawie, która mogła wpłynąć na parametry, np. po wymianie płyty sterującej, modułu mocy lub podajnika,
- po upadku lub zalaniu,
- gdy spawacze zgłaszają, że urządzenie zachowuje się inaczej niż zwykle,
- przed ważnym audytem, jeśli ostatni protokół jest bliski końca ważności.
Po każdej naprawie wykonuje się też przegląd bezpieczeństwa.
Jak wygląda walidacja w praktyce
Spawarkę podłączamy do obciążenia, które symuluje łuk. W PromoWeld używamy do tego Kemppi ArcValidator L650, który obsługuje urządzenia do 600 A, oraz walidatora Mahe MC1.
Ustawiamy kilka punktów pomiarowych w zakresie, w którym urządzenie faktycznie pracuje. Dla każdego porównujemy wartości zadane z rzeczywistymi: prąd, napięcie, a w migomatach także prędkość podawania drutu. Wynik zestawiamy z dopuszczalną odchyłką. Norma przewiduje dwie klasy dokładności: standardową, która wystarcza w większości zakładów, oraz precyzyjną.
Przegląd bezpieczeństwa wykonujemy miernikiem Sonel PAT-86.
| Badanie | Co sprawdza | Jak często |
|---|---|---|
| Walidacja | Czy prąd, napięcie i prędkość drutu zgadzają się z nastawami | Zwykle raz w roku, w klasie precyzyjnej częściej |
| Przegląd bezpieczeństwa | Izolacja, przewód ochronny, prądy upływu, napięcie biegu jałowego | Według ustaleń w zakładzie i zawsze po naprawie |
| Kontrola węży gazowych | Szczelność i wytrzymałość węży | Co najmniej raz na kwartał |
Jak przygotować park maszynowy
- Spisz urządzenia z numerami seryjnymi. Jeśli macie numery ewidencyjne, dopisz je.
- Przygotuj uchwyty, przewody masowe i podajniki. Sprawdza się je razem ze źródłem.
- Wymień zużyte końcówki prądowe i obejrzyj wtyki.
- Przygotuj drut, którym spawacie na co dzień. Przyda się do sprawdzenia podawania.
- Zbierz poprzednie protokoły, żeby porównać, czy odchyłki rosną.
Co dostajesz po badaniu
- Protokół z danymi urządzenia (producent, model, numer seryjny), wynikami pomiarów i normą, według której badano.
- Świadectwo wzorcowania przyrządu, którym mierzyliśmy.
- Naklejkę z datą kontroli na urządzeniu.
- Potwierdzenie kwalifikacji osoby, która wykonała badanie.
Te dokumenty pokazujesz audytorowi. Pełny zakres usługi opisujemy na stronie walidacja urządzeń spawalniczych. Jeśli urządzenie nie przejdzie badania, naprawę wykona nasz serwis.
Nie zapomnij o wężach gazowych
Ten obowiązek wynika z przepisów BHP, a nie z norm jakości, więc dotyczy każdego zakładu. Rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach spawalniczych z 2000 roku wymaga kontroli szczelności i wytrzymałości węży co najmniej raz na kwartał. Węże, reduktory i bezpieczniki znajdziesz w kategorii osprzęt gazowy.
Najczęstsze pytania
Czy walidacja jest obowiązkowa?
W firmach z EN 1090 lub ISO 3834 w praktyce tak, bez protokołów trudno przejść audyt. W pozostałych to decyzja właściciela. Przegląd bezpieczeństwa dotyczy każdego urządzenia.
Czy norma EN 50504 jest jeszcze aktualna?
Nie. Zastąpiła ją PN-EN IEC 60974-14. Jeśli ktoś powołuje się na EN 50504 w ofercie, odwołuje się do normy wycofanej.
Czy walidacja zastępuje przegląd bezpieczeństwa?
Nie. To dwa osobne badania. Walidacja dotyczy dokładności parametrów, przegląd dotyczy bezpieczeństwa elektrycznego.
Czy przecinarkę plazmową też się waliduje?
Norma walidacji nie obejmuje przecinarek plazmowych. Przegląd bezpieczeństwa ma jednak sens także dla nich.
Co jeśli spawarka nie przejdzie walidacji?
Dostajesz protokół z odchyłkami. Po naprawie urządzenie przechodzi przegląd bezpieczeństwa i ponowną walidację.
Chcesz zaplanować walidację całego parku maszynowego albo potrzebujesz protokołów przed audytem? Zadzwoń do działu walidacji PromoWeld: 606 473 663, pn–pt 8:00–16:00. Ustalimy termin, zakres i listę dokumentów.
